Herodot, pierwszy historyk w dziejach, który odwiedził Egipt w V w. p.n.e., nazwał go „darem Nilu”. Bez Nilu, który jest tam głównym źródłem słodkiej wody, nie rozwinęłaby się starożytna cywilizacja, a nawet w ogóle nie byłoby życia.

Wygląd Egiptu nie zmienił się od wielu tysięcy lat, chociaż w czasach prehistorycznych jego powierzchnia przypominała sawannę. Klimat w tej części świata jest niezwykle suchy, gdyż deszcze padają raz na wiele lat i jest bardzo gorąco – piasek nagrzewa się do temperatury powyżej 60°C.

Obecnie prawie 95% powierzchni kraju zajmuje piaszczysta, żwirowa lub kamienista pustynia, tzw. hamada, od strony wschodniej nazywana Pustynią Arabską (lub Wschodnią), która sięga aż do wybrzeża Morza Czerwonego rozchodzącego się w zatoki: Akaba i Sueską, a od strony zachodniej Pustynią Libijską (lub Zachodnią), która ciągnie się daleko poza granice Egiptu i jest częścią Sahary.

Przez całą długość kraju płynie Nil, który rozszerza się na północy w żyzną i zieloną Deltę i w końcu kilkoma odnogami wpada do Morza Śródziemnego. Południowa granica przebiega przez jezioro Nasera, sztuczny zbiornik wodny, który powstał przez spiętrzenie wód Nilu po zbudowaniu Wielkiej Tamy Asuańskiej w 1971 roku. Najwyższe obszary górskie Egiptu położone są na Półwyspie Synaj ze znaną przez licznych pielgrzymów Górą Świętej Katarzyny (2 642 m n.p.m.).

Pustynia Wschodnia jest obszarem jałowym i niezamieszkanym, ale za to bogatym w surowce naturalne, takie jak marmur, granit i złoto. Od czasów starożytnych ludzie budowali tam kopalnie i kamieniołomy, które zapewniały Egiptowi bogactwo i wspaniałe budowle. W tzw. Górach Porfirowych (Gebel Dokham) wydobywano ozdobny purpurowy kamień, który szczególnie upodobali sobie rzymscy cesarze. Szlak karawanowy, który prowadził przez środek Pustyni Wschodniej, zapewniał mieszkańcom Imperium Rzymskiego egzotyczne towary z dalekich Indii i Chin.

Pustynia Zachodnia jest dużo większa i częściowo zaludniona. Życie skupia się przede wszystkim w rozległych oazach – Chardze, Dachli, Farafrze, Baharijji, Siwie i Fajum, z których zwłaszcza dwie ostatnie są wielką atrakcją turystyczną. Oazy zamieszkane były już w czasach faraonów, ale najwięcej świadectw działalności ludzi pochodzi z późniejszych okresów, np. arabskie sakije, czyli urządzenia do nawadniania pól, zaprzężone w woły lub osły.

Ale większość z ponad 80 mln Egipcjan zamieszkuje dolinę Nilu, Deltę i wybrzeża obu mórz. W Kairze, który jest stolicą Egiptu i zarazem największym miastem w Afryce, mieszka prawie czwarta część ludności kraju.

Sposób życia i obyczaje współczesnych Egipcjan, zwłaszcza tzw. fellahów (rolników), są wynikiem z jednej strony opisanych powyżej uwarunkowań geograficznych, które wymuszają dostosowanie się do różnych ograniczeń w dostępie do ziemi uprawnej i wody na terenach pustynnych, a z drugiej współistnienia kultury muzułmańskiej z tradycją, która w nieco zmienionej formie może sięgać czasów Herodota lub z dużym prawdopodobieństwem czasów znacznie wcześniejszych.

* Tytuł artykułu jest autentycznym cytatem z pewnej egipskiej piosenki ludowej z gatunku Szi’r halamantiszi, w którym wulgarnie opisuje się wygląd Egiptu, porównując Deltę do rozchylonych ud kobiety.

Zobacz inne artykuły

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Send this to a friend