To druga najstarsza łódź na świecie. Pierwsza również należała do króla Cheopsa. Dowód na to, że szkutnictwo w starożytnym Egipcie stało na bardzo wysokim poziomie już w pierwszej połowie III tysiąclecia przed Chrystusem. Naukowcy są zdumieni zawartością tajemnej skrytki przy Wielkiej Piramidzie w Gizie.

Cofnijmy się w czasie o ponad 60 lat. Przy południowej stronie Wielkiej Piramidy w Gizie trwają rutynowe prace oczyszczające. Nagle robotnicy natrafiają na wykute w podłożu skalnym dwa gigantyczne sarkofagi przykryte grubymi płytami z kamienia. W 1954 r. grupa egipskich naukowców pod kierownictwem Kamala Mallakha i Zakiego Iskandera otwiera pierwszą skrytkę i znajduje w niej drewnianą łódź rozłożoną na 1 224 części. Po powtórnym zmontowaniu łódź ma ponad 43 m długości i prawie sześć metrów szerokości pośrodku kadłuba. Wystawiono ją na widok publiczny w muzeum zbudowanym obok piramidy Cheopsa. Ale drugiej skrytki z łodzią postanowiono nie ruszać.

Ceremonialna łódź faraona Cheopsa

W 1987 r. eksperci z American National Geographic Society we współpracy z egipskim ministerstwem starożytności wykonali otwór w jednej z płyt stropowych drugiej skrytki i wprowadzili do środka minikamerę. W ten sposób wykonali wstępne pomiary znajdującej się tam kolejnej łodzi. Już wiadomo, że jest ona mniejsza i niestety trochę gorzej zachowana. Do jej budowy użyto zarówno drewna cedrowego, jak i akacjowego. Przez kolejnych 30 lat nikt poważnie nie zajmował się tym tematem. Tymczasem niektóre części drugiej łodzi zaczęły szybko niszczeć pod wpływem czynników atmosferycznych. Dlatego egipsko-japoński zespół z Khufu Second Boat Project przedsięwziął misję ratunkową.

Część rufowa barki Cheopsa
Część rufowa barki Cheopsa

Druga łódź faraona Cheopsa zaskoczyła naukowców. Po jej wyjęciu na zewnątrz okazało się, że zawiera liczne elementy metalowe o przeznaczeniu dotąd niespotykanym w egipskim szkutnictwie. Znalazły się tam okrągłe i u-kształtne miedziane uchwyty będące prawdopodobnie łożyskami dla wioseł zapobiegającymi tarciu drewna o drewno. Łódź wydobyta w 1954 r. z pierwszej skrytki składała się wyłącznie z elementów drewnianych i z olinowania. Ślady otarć od wioseł na brzegach kadłuba wskazują, że ta łódź była naprawdę wykorzystywana do żeglugi po Nilu.

Rząd wioseł przy barce Cheopsa
Rząd wioseł przy barce Cheopsa

Dlaczego obie łodzie pochowano razem z królem Cheopsem obok Wielkiej Piramidy?

Istnieją dwie popularne teorie. Jedna mówi o tym, że to po prostu zwykłe łodzie używane przez Cheopsa na co dzień, a po jego śmierci wykorzystane w kondukcie pogrzebowym. Następnie zostały rozebrane na części i ukryte w wykutych w skale schowkach, podobnie jak inne pozostałości po pogrzebie władcy. W pierwszej skrytce znaleziono kilkanaście inskrypcji z imieniem króla Dżedefre – syna i następcy Cheopsa odpowiedzialnego za tę ceremonię. W sumie znaleziono pięć takich skrytek obok Wielkiej Piramidy, ale tylko dwie były nietknięte do naszych czasów.

Kamienny sarkofag, w którym spoczywała łódź Cheopsa
Kamienny sarkofag, w którym spoczywała łódź Cheopsa

Druga teoria czyni z tych łodzi tzw. barki solarne, którymi duch faraona może żeglować w zaświatach. A konkretnie – niczym bóg Ra pływać po nieboskłonie przez wieczność. Egiptolog Zahi Hawass zinterpretował obie barki solarne w ten sposób, że większa była przeznaczona do żeglugi po niebie w dzień, a mniejsza w nocy. Ale co wtedy, jeśli tych barek solarnych było aż pięć, tyle ile skrytek w pobliżu piramidy? Być może obie teorie można potraktować jako uzupełniające się i wcale nie wnikać w szczegółowe interpretacje, których prawdziwości nigdy nie potwierdzimy.

Kajuta na barce Cheopsa
Kajuta na barce Cheopsa

Mnie niezmiernie ciekawi, kiedy te łodzie (czy barki solarne) zostały zdeponowane w skrytkach. Czy od razu po pogrzebie władcy, czy dopiero jakiś czas potem? To właśnie Dżedefre pierwszy wprowadził do egipskiej tytulatury królewskiej epitet „syn Ra” i wyjątkowo upodobał sobie boga słońce. Może to on wpadł na ten pomysł? Składam mu podziękowania za te zgrabne stateczki bez względu na powód ich umieszczenia w tym miejscu. Wkrótce będzie można je obejrzeć w nowym Wielkim Muzeum Egipskim.

Zobacz inne artykuły

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Send this to a friend