Niepodległość Egiptu na brytyjskich warunkach
28 lutego 1922 r. Wielka Brytania uznała niepodległość Egiptu, ale zachowała kontrolę nad kluczowymi sprawami. To początek długiej drogi ku pełnej suwerenności.
Od 1882 roku Egipt znajdował się pod faktyczną okupacją brytyjską, choć formalnie pozostawał częścią Imperium Osmańskiego. Brytyjczycy interweniowali wówczas, aby zdławić powstanie Ahmeda Orabiego i przejąć kontrolę nad Kanałem Sueskim – kluczowym szlakiem morskim łączącym Europę z Azją.
W 1914 roku, wraz z wybuchem I wojny światowej, Egipt oficjalnie stał się brytyjskim protektoratem, a Turcja utraciła nad nim zwierzchnictwo. Sułtanat egipski został przekształcony w niezależne państwo pod rządami sułtana Husajna Kamila (później Ahmeda Fu’ada).
Rewolucja 1919 roku – walka Egipcjan o suwerenność
Po zakończeniu wojny w 1918 roku w Egipcie narastały nastroje antykolonialne. Kluczową rolę odegrała partia Wafd, której liderem był Saad Zaghlul. Wafdyści domagali się zakończenia brytyjskiej obecności i pełnej niepodległości. Kiedy w 1919 roku Brytyjczycy aresztowali Zaghlula i deportowali go na Maltę, w Egipcie wybuchło masowe powstanie. Protesty, strajki i starcia z brytyjskimi wojskami objęły całe państwo – zarówno w miastach, jak i na wsi.
W wyniku tej presji Brytyjczycy wysłali do Egiptu komisję Milnera, aby znaleźć rozwiązanie konfliktu. Negocjacje nie przyniosły jednak zadowalających efektów, co doprowadziło do jednostronnego ogłoszenia niepodległości przez Wielką Brytanię 28 lutego 1922 roku.
Niepodległość Egiptu, ale…
Mimo oficjalnego uznania niepodległości, Egipt nie uzyskał pełnej suwerenności. Wielka Brytania zachowała kontrolę nad:
- Bezpieczeństwem i komunikacją wokół Kanału Sueskiego – brytyjskie wojska pozostały w kluczowych punktach.
- Obroną Egiptu przed zagrożeniami zewnętrznymi – Egipt nie miał swobody w prowadzeniu polityki zagranicznej.
- Ochroną mniejszości cudzoziemskich – Brytyjczycy nadal gwarantowali specjalne prawa dla obywateli europejskich.
- Statusem Sudanu – Sudan nadal pozostawał pod brytyjsko-egipską administracją, lecz w rzeczywistości kontrolowany był wyłącznie przez Wielką Brytanię.
Królestwo Egiptu (1922–1953)
28 lutego 1922 roku sułtan Ahmed Fu’ad I przyjął tytuł króla Egiptu, rozpoczynając erę monarchii konstytucyjnej. W 1923 roku uchwalono konstytucję, która ustanowiła Egipt formalnie jako monarchię parlamentarną, choć władza króla wciąż była silna.
Mimo tych zmian Egipt pozostawał pod dużym wpływem Londynu. Dopiero traktat angielsko-egipski z 1936 roku ograniczył brytyjską obecność do obszaru Kanału Sueskiego. Całkowita niepodległość przyszła dopiero po rewolucji Wolnych Oficerów w 1952 roku, która obaliła monarchię i doprowadziła do proklamowania republiki w 1953 roku.
Koniec brytyjskiej dominacji w Egipcie
Deklaracja niepodległości z 28 lutego 1922 roku była kluczowym krokiem na drodze Egiptu do suwerenności, ale nie zakończyła brytyjskiej dominacji. Pełna niezależność przyszła dopiero po II wojnie światowej i przewrocie wojskowym w 1952 roku, który wyniósł do władzy Gamala Abdela Nasera.
Jednak bez rewolucji 1919 roku i nacisków partii Wafd Egipt nie osiągnąłby tak szybkiego wyzwolenia spod brytyjskiego protektoratu.







