Najstarszy meczet w Egipcie
Kairski meczet Amra ibn al-Asa uważany jest za pierwszy meczet w Egipcie. Ale historia dwa lata wcześniejszego meczetu Sadat Kurajsz w Bilbajs burzy ten pogląd.
Za pierwszy meczet nie tylko w Egipcie, ale i na całym kontynencie afrykańskim powszechnie uważany jest meczet Amra ibn Al-Asa, wzniesiony w 642 roku w Fustacie. Miasto Fustat, początkowo zwykły obóz wojskowy, było najstarszą stolicą muzułmanów w Egipcie, na terenie dzisiejszego Kairu.
Aby zobaczyć meczet Amra ibn Al-Asa należy wyjść poza strefę turystyczną Starego Kairu na wysokości stacji Mar Girgis, udając się w kierunku prostopadłym do najstarszej linii metra Al-Marg–Heluan, wzdłuż muru odgradzającego kościół Świętego Jerzego i cmentarz grecki.
Warto jednak zaznaczyć, że w ciągu wieków meczet Amra ibn Al-Asa był wielokrotnie przebudowywany, więc jego obecny wygląd nie odzwierciedla pierwotnej architektury z połowy VII wieku.
Który meczet w Egipcie był pierwszy?
Istnieje jednak hipoteza, że meczet Sadat Kurajsz w Bilbajs (ok. 70 km na północny wschód od Kairu), również zbudowany przez wodza Al-Asa, mógł powstać trochę wcześniej. Hipoteza ta jest logiczna, zważywszy na fakt, że Al-As prowadził kampanię podbojową Egiptu już od 639 roku.
Meczet Sadat Kurajsz nosi nazwę na cześć ok. 40 muzułmańskich wojowników z arabskiego plemienia Kurajszytów, którzy polegli w walce przeciwko rzymskim Bizantyjczykom, ówczesnym władcom Egiptu. Z tego samego plemienia wywodził się sam prorok Mahomet. Zostali oni pochowani wewnątrz lub w okolicach tego meczetu.
Jak wyglądał pierwszy meczet w Egipcie?
Warto rozprawić się z potocznym wyobrażeniem na temat wyglądu pierwszych meczetów w Egipcie. Często wyobrażamy sobie meczet jako rozległą budowlę z centralnym dziedzińcem otoczonym z czterech stron portykiem wspartym na filarach, okazałą bramą wejściową i strzelistym minaretem.
Obecnie tak wyglądają niemal wszystkie meczety, przynajmniej te większe. Tymczasem w początkach islamu w Egipcie architektura meczetów była znacznie prostsza.
Meczet w Fustacie był niewielkim prostokątnym budynkiem z suszonej cegły o ścianach długości kilkunastu metrów. Prawdopodobnie nie posiadał kolumn ani minaretu, a przed słońcem chroniło modlących się drewniane zadaszenie. Tak skromnie wyglądał meczet w pierwszej stolicy muzułmanów w Egipcie.
Meczet Sadat Kurajsz mógł być podobnym lub nawet skromniejszym budynkiem, po prostu placykiem otoczonym ścianami skleconymi z drewna palmowego i oblepionymi gliną względnie zrobionymi z cegły mułowej. Jeśli w ogóle były jakieś filary, to jak się przypuszcza, również z najgorszego materiału: drewna palmowego.
Podsumowując, spór o pierwszeństwo meczetów Amra ibn al-Asa i Sadat Kurajsz ma raczej charakter akademicki niż praktyczne znaczenie. Oba meczety są ważnymi zabytkami historycznymi i kulturowymi, które świadczą o bogatej historii islamu w Egipcie.
